| تبليغات | X |
مؤمنان راستین و پرهیزكاران واقعی، تلاوت را با تدبر همراه نموده و بدین سان از سفره رنگین الهی بهره مند می شوند.
حضرت علی«ع» اشتیاق آنان را چنین توصیف می فرماید:«پرهیزكاران در شب برپا ایستاده مشغول نمازند، قرآن را جزء جزء و با تفكر و اندیشه می خوانند، با قرآن جان خود را محزون و داروی درد خود را می یابند و هرگاه به آیه ای می رسند كه ترس از خدا در آن باشد، گوش دل به آن می سپارند، و گویا صدای برهم خوردن شعله های آتش، در گوششان طنین افكن است.( نهج البلاغه، ترجمه محمد دشتی، ص .403)
قرآن كتاب تدبر است و اكتفا به تلاوت بدون تدبر، نمی تواند انسان را به اهداف قرآن رهنمون شود. دست یابی به گوهرهای ناب و ارزشمند اقیانوس، بدون غواصی و اندیشه ورزی ممكن نیست. اساساً قرآن كریم برای تدبر نازل شده است: «كتب انزلنه الیك مبرك لیدبروا ءایته؛(ص/29) این كتابی است پربركت كه بر تو نازل كرده ایم تا در آیات آن تدبر كنند.»
تدبر و اندیشه در آیات قرآن راه شناخت و زمینه درك مفاهیم كتاب خدا را فراهم می سازد قرآن كریم به گونه ای نازل شده است كه همگان بتوانند در آن تدبر نموده و از آن بهره مند شوند. «و لقد یسرنا القرءان للذكر فهل من مدكر؛ (قمر/ 22) ما قرآن را برای تذكر، آسان ساختیم آیا كسی هست كه متذكر شود؟!»
قرآن، كسانی را كه در آیات خدا تدبر نمی كنند مورد سرزنش قرار داده و می فرماید: «افلا یتدبرون القرءان ام علی قلوب اقفالها؛ (محمد/23) آیا آن ها در قرآن تدبر نمی كنند، یا بر دلهایشان قفل نهاده شده است؟!»
قرآن كریم برای هدایت بشر نازل شده است و برای دست یابی به گنجینه های ارزشمند آن، باید خود را مخاطب آیات خدا قرار داد و درباره آن به تفكر و اندیشه پرداخت. امام علی(ع) می فرماید: «الا لاخیر فی قرائه لاتدبر فیها؛ آگاه باشید، در قرائتی كه تدبر و اندیشه نباشد خیری نیست.»
موانع فهم و تدبر قرآن:
برای طالب فهم لازم است که خود را از موانع فهم خالی سازد وگرنه حق انتفاع از قرآن نمی برد، برای موانع فهم وجوهی شمرده اند از قبیل:
اول: مقید شدن در ادا کردن حروف از مجارج و حفظ حدود محاسن تجوید و اکتفا کردن به این سطح است، که مانع تدبر در معانی آیه است.
دوم: صفت یا خلقی از اخلاق رذیله و صفات خبیثه در قاری باشد که موجب طبع و زنگ گرفتن دل از فهم معانی قرآن شود. چنانچه بعضی آیات کلام مجید برآن دلالت داردو می فرماید: «کذلک یطبع الله علی کل قلب متکبر جبار» (غافر/ 35) این چنین خداوند بر هر دل تکبرکننده ی سرکش مهر می زند و آن را تاریک می نماید. و در جای دیگر می فرماید: «و ما یتذکر الا من ینیب» (غافر/13) و متذکر نمی شود (پند نمی گیرد) مگر کسی که به درگاه خدا انابه و تضرع کند.
سوم: اینکه معتقد به امر باطلی باشد و آن را برای خویشتن مذهبی اتخاذ نموده باشد و ماوراء اعتقاد خود را کفر یا ضلال بپندارد،این امر نیز مانع از فهم است ، زیرا در اولین مرحله ی طلب نور برای روشن شدن دل از حقیقت قرآن، آن را کفر می پندارد و به رد و یا تاویل آن می پردازد و چنین کس هرگز هدایت نمی شود مادام که این تعصب درباره ی مذهب باطل در او موجود باشد.
چهارم: آنکه در تفسیر آیه، تفسیر ظاهری بیابد و معتقد شود که مراد خداوند منحصر به آن است و غیر از آن معنی، تفسیر به رای و حرام است.
تلاش برای به پایان رسانیدن سوره های قرآن، عدم اهتمام به درك آموزه های قرآن در هنگام تلاوت و بی توجهی به ترویج فرهنگ تدبر در مراكز علمی و آموزشی از نمونه های آشكار مهجوریت تدبر در قرآن می باشد.
منابع:
مقاله ابعاد مهجوریت قرآن/ علی اکبر مومنی/ روزنامه كیهان 25/8/1383/ به نقل از سایت شهید آوینی
کتاب المراقبات/ میرزا جواد ملکی تبریزی
ادامه دارد