محاسبه: عبارت است از اينكه حساب نفس را بكشي در اين شرطي كه با خداي خود كردي كه آيا به جا آوردي و با ولي نعمت خود در اين معامله جزئي خيانت نكردي؟
اگر درست وفا كردي خدا را شكر كن در اين توفيق و بدان كه يك قدم پيش رفتي و مورد نظر الهي شدي و خداوند ان شاء الله تو را راهنمايي مي كند در پيشرفت امور دنيا و آخرت و كار فردا آسانتر خواهد شد. چندي به اين عمل مواظبت كن ، اميد است ملكه گردد از براي تو به طوري كه براي تو كار خيلي سهل و آسان شود ، بلكه آن وقت لذت مي بري از اطاعت فرمان خداوند و از ترك معاصي در همين عالم، با اينكه اينجا عالم جزا نيست لذت مي بري و جزاي الهي اثر مي كند و تو را ملتذ مي نمايد.
و بدان كه خداوند تبارك و تعالي تكليف شاق بر تو نكرده و چيزي كه از عهده ي تو خارج است و در خور طاقت تو نيست بر تو تحميل نفرموده، لكن شيطان و لشكر او كار را بر تو مشكل جلوه مي دهند.
اگر خداي نخواسته در وقت محاسبه ديدي سستي و فتوري شده در شرطي كه كردي، از خداي تعالي معذرت بخواه و بنا بگذار كه فردا مردانه به شرط، قيام كني. و به اين حال باشي تا خداي تعالي ابواب توفيق و سعادت را بر روي تو باز كند و تو را به صراط مستقيم انسانيت برساند.
كتاب شرح چهل حديث امام خميني(ره) با اندكي تغيير