بسم رب المهدي ارواحنا الفداه
سلام بر مهدي فاطمه سلام بر منتظران حضرتش
براي آنان كه به دنبال هدايتند :
عمده ي وظايف سالك ( راه خدا) پس از انجام توبه صحيح چهارچيز است كه آنها را اركان اربعه ي سلوك مي نامند و عبارتند از :
مشارطه، مراقبه، محاسبه و معاتبه يا معاقبه
(رساله لقاء الله ميرزا جواد ملكي تبريزي)
استاد ما مي گفتند: علت اينكه ما موفق به مراقبه نفس نمي شويم اين است كه محاسبه نفس را جدي نمي گيريم.
احاديث در زمينه ي تاكيد بر محاسبه ي نفس بسيارند ( چند نمونه ) اما چرا ما باوجود اين همه تاكيد و سفارش هميشه غافليم؟
طرح محاسبه ي نفس
شرح طرح: طرح بسيار ساده است . جدولي از زشتي ها و نيكي ها تهيه شده . كافي ست مدتي خودمان را ملزم كنيم در پايان روز اين جدول را كامل كنيم.
مثلا چند غيبت؟ چند تا تهمت؟ چند تا غضب بيجا؟ چند تا نماز اول وقت ؟ چند تا وفاي به عهد؟ و ...
براي كارهاي نيك خداوند را شكر كنيم و استمرار آن ها را تمنا نماييم و براي زشتي ها كه خداي نكرده مرتكب شديم چاره اي بينديشيم و جبران كنيم و آخر توبه نماييم و تصميم جدي بگيريم ديگر آن را تكرار نكنيم و خلاصه پاك پاك به خواب برويم كه شايد آن خواب را بيداري درين دنيا نباشد.
نكته ها:
1) اعداد نشانه ي روز ها هستند مثلا 1 يعني روز اول مثلا شنبه، 2 يعني روز دوم مثلا دوشنبه و ...
2) در هر جدول چند خانه ي خالي نيز وجود دارد. دليل خالي بودن آن خانه ها اين است كه خود شخص گناهان خاصي را كه در اين جدول ذكر نشده اما در وجود آن فرد است در آن خانه ها بنويسد و همين طور كار نيكي كه در انجام آن كاهل است و مي خواهد به آن زينت يابد.
3) در كل جدول ها حالت نمونه و مثال دارد براي همين يك جدول خالي را هم مي گذاريم كه اگر كسي دوست دارد آن را كاملا متفاوت ازين جدول و منطبق بر شرايط خودش تنظيم كند.
4) اين جدول ها رازهاي ما و خداوند هستند ، واضح است كه كسي لازم نيست از محتواي آن ها باخبر شود. مواظب باشيد حفظ ابروي شما در برابر ديگران بر شما واجب است.
6) اين طرح از خاطره اي كه از شهيد جابري نقل شد به ذهن ما آمد براي شادي روح اين شهيد و تمامي شهدا از اولين تا آخرين صلوات.
5) اين طرح رو به اطلاع ديگران برسونيد. گناهان ما، غفلت هاي ما، آماده نبودن ما، يكي از بزرگترين دلايل تمديد شدن غيبت امام زمان (عج)است. اول قرار بود اين طرح هديه اي باشد براي امام زمان ( عج)كه روز نيمه ي شعبان مطرحش كنيم اما فكر مي كنم جدول هايي پر شده با دلهايي پاك كه به خدا نزديكترند، هديه ي مناسبتري براي روز ميلاد امام زمان ( عج) باشد و البته تمامي روزها روز ايشان است. براي همه گير شدن اين طرح هرجور كه مي تونيد تلاش كنيد . روزهاي اعتكاف كه خداوند خيلي از افراد در جستجوي پاكي نفس را در مساجد جمع مي فرمايد از بهترين فرصت هاست. و دست خدا با جماعت است.
التماس دعاي فرج و شهادت
به اميد لايق شدن دلهامان براي درك ظهورش
به اميد ظهور
اين جداول را در ادامه مطلب ببينيد:
غلامحسين ابراهيمي همرزم شهيد الهيار جابري روايت مي كند:
يادم مي آيد طرحي را براي ما مربيان پياده كرده بود. به اين صورت كه جدولي را تنظيم كرده بود كه انواع و اقسام گناه ها و ثواب ها در آن نوشته شده بودو در بالاي آن اين حديث امام علي عليه السلام « حاسبوا انفسكم قبل ان تحاسبوا »بود.
جدول را به تك تك مربيان داده و گفته بود وقتي روز را به پايان رسانديد جدول را كامل كنيد . به عنوان مثال چند تا غيبت كرديد؟ تهمت ، بدبيني، كار خوب و ...و گفت : ثبت اين حساب ها را پيش خودتان داشته باشيد.
طوري نبود كه ايشان اين برگه ها را بگيرد و نگاه كند .
اين توصيه و طرح در بين مربيان و پاسداران خيلي تاثير گذاشت و ما حواسمان جمع بود كه كار خلاف از ما سر نزند.
منبع: روزنامه صبح صادق/ دوشنبه 13 خرداد 1387 / شماره 352
پس از محاسبه اگر سالك ديد نفس ، بر خلاف مشارطه عمل كرده ، بايد او را شديدا مورد عتاب قرار دهد. آن چنان كه تلقينات بر او كارگر افتد
و اگر عتاب را كافي نديد بايد اقدام به معاقبه نمايد و هر گناهي را با عقوبتي تدارك كند و اگر عقوبت، مناسب با گناه باشد بهتر است
مثلا اگر لقمه شبهه ناك خورده عقابش روزه گرفتن باشد و اگر نگاه حرام كرده با تلاوت قرآن و نگاه به آيات الهي جبران نمايد
و البته بهتر است مجازات نفس را عملي عبادي قرار دهد از قبيل انفاق در راه خدا و احسان بر ضعيفان و مخصوصا صدقه ي پنهاني كه بر حسب روايت آتش غضب الهي را خاموش مي كند
اما ركن دوم سلوك كه اصل اركان و عمده ي آن ها ست يعني مراقبه:
پس از مشارطه بايد وارد مراقبه شوي و آن چنين تعريف مي شود كه در تمام مدت شرط متوجه عمل به آن باشي و خود را ملزم بداني به عمل كردن به آن .
و اگر خداي نخواسته در دلت افتاد كه امري را مرتكب شوي كه خلاف فرموده ي خداست، بدان كه اين از شيطان و جنود اوست كه مي خواهند تو را از شرطي كه كردي بازدارند.به آنها لعنت كن و به خدا پناه ببر و آن خيال باطل را از دل بيرون نما و به شيطان بگو كه من امروز با خود شرط كرده ام كه خلاف فرمان خداوند متعال نكنم، ولي نعمت من سالهاي دراز است كه به من نعمت داده، صحت و سلامت و امنيت مرحمت فرموده و مرحمت هايي كرده كه اگر تا ابد خدمت او كنم از عهده ي يكي بر نمي آيم، سزاوار نيست يك شرط جزئي را وفا نكنم.
اميد است كه ان شاء الله شيطان طرد شود و منصرف گردد و جنود رحمان غالب آيد.
و اين مراقبه با هيچ يك از كارهاي تو از قبيل كسب و سفر و تحصيل و غيرها منافات ندارد.
و به همين حال باشي تا شب كه موقع « محاسبه » است.
كتاب شرح چهل حديث امام خميني(ره) با اندكي تغيير
محاسبه: عبارت است از اينكه حساب نفس را بكشي در اين شرطي كه با خداي خود كردي كه آيا به جا آوردي و با ولي نعمت خود در اين معامله جزئي خيانت نكردي؟
اگر درست وفا كردي خدا را شكر كن در اين توفيق و بدان كه يك قدم پيش رفتي و مورد نظر الهي شدي و خداوند ان شاء الله تو را راهنمايي مي كند در پيشرفت امور دنيا و آخرت و كار فردا آسانتر خواهد شد. چندي به اين عمل مواظبت كن ، اميد است ملكه گردد از براي تو به طوري كه براي تو كار خيلي سهل و آسان شود ، بلكه آن وقت لذت مي بري از اطاعت فرمان خداوند و از ترك معاصي در همين عالم، با اينكه اينجا عالم جزا نيست لذت مي بري و جزاي الهي اثر مي كند و تو را ملتذ مي نمايد.
و بدان كه خداوند تبارك و تعالي تكليف شاق بر تو نكرده و چيزي كه از عهده ي تو خارج است و در خور طاقت تو نيست بر تو تحميل نفرموده، لكن شيطان و لشكر او كار را بر تو مشكل جلوه مي دهند.
اگر خداي نخواسته در وقت محاسبه ديدي سستي و فتوري شده در شرطي كه كردي، از خداي تعالي معذرت بخواه و بنا بگذار كه فردا مردانه به شرط، قيام كني. و به اين حال باشي تا خداي تعالي ابواب توفيق و سعادت را بر روي تو باز كند و تو را به صراط مستقيم انسانيت برساند.
كتاب شرح چهل حديث امام خميني(ره) با اندكي تغيير
در كتاب چهل حديث امام خميني (ره) ايشان مشارطه را اين چنين گفته اند:
مشارطه آن است كه در اول روز مثلا با خود شرط كند كه امروز برخلاف فرموده ي خداوند تبارك و تعالي رفتار نكند و اين مطلب را تصميم بگيرد .
معلوم است كه يك روز خلاف نكردن امري ست بسيار آسان، انسان مي تواند به آساني از عهده ي آن برآيد.
تو عازم شو و شرط كن و تجربه نما ببين چقدر آسان است. ممكن است شيطان و جنود آن ملعون بر تو اين امر را بزرگ نمايش دهند، ولي اين تلبيسات آن ملعون است؛ او را از روي واقع و قلب لعن كن و اوهام باطله را از قلب بيرون كن و يك روز را تجربه كن، آن وقت تصديق خواهي كرد.
اطلاعات و تفصيلات بيشتر در مورد مشارطه را از كتاب لقاء الله ميرزا جواد ملكي تبريزي حاشيه ي سيد احمد فهري را در ادامه مطلب مي خوانيم: