طرح آیه آیه معرفت (آیاتی از جزء چهارم قرآن کریم)

 بَلَى إِنْ تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا وَيَأْتُوكُمْ مِنْ فَوْرِهِمْ هَذَا يُمْدِدْكُمْ رَبُّكُمْ بِخَمْسَةِ آلافٍ مِنَ الْمَلائِكَةِ مُسَوِّمِينَ (١٢٥)سوره‌ی آل عمران

آری اگر شکیبایی و پارسایی کنید و دشمنان در این هیجان و شتاب خویش بر شما بتازند پروردگارتان شما را با پنج هزار فرشته‌ی نشاندار یاری خواهد کرد.

-----------------------------------------------------------

وَسَارِعُوا إِلَى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَالأرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ (١٣٣)سوره‌ی آل عمران

و بشتابید به آمرزشی از جانب پروردگارتان و بهشتی که پهنه ی آن آسمان ها و زمین است که برای پرهیزگاران آماده شده است

الَّذِينَ يُنْفِقُونَ فِي السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ (١٣٤)

همان ها که در راحت و رنج انفاق می کنند و خشم خود را فرو می خورند و از مردم در میگذرند و خدا نیکوکاران را دوست دارد

وَالَّذِينَ إِذَا فَعَلُوا فَاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ذَكَرُوا اللَّهَ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ وَمَنْ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلا اللَّهُ وَلَمْ يُصِرُّوا عَلَى مَا فَعَلُوا وَهُمْ يَعْلَمُونَ (١٣٥)

و کسانیکه که چون کار زشتی کردند یا بر خود ستم کردند خدا را یاد می کنند و برای گناهان خویش آمرزش می طلبند و جز خدا چه کسی ست که گناهان را بیامرزد؟ و (کسانیکه) دانسته بر خلاف هایی که کرده اند پافشاری نمی کنند.

-----------------------------------------------------------

 أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَلَمَّا يَعْلَمِ اللَّهُ الَّذِينَ جَاهَدُوا مِنْكُمْ وَيَعْلَمَ الصَّابِرِينَ (١٤٢) سوره‌ی آل عمران

آیا پنداشته اید که به بهشت درآیید در حالیکه هنوز خدا کسانی از شما را که جهاد کردند و استقامت نمودند معلوم نداشته است؟

-----------------------------------------------------------

وَكَأَيِّنْ مِنْ نَبِيٍّ قَاتَلَ مَعَهُ رِبِّيُّونَ كَثِيرٌ فَمَا وَهَنُوا لِمَا أَصَابَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَمَا ضَعُفُوا وَمَا اسْتَكَانُوا وَاللَّهُ يُحِبُّ الصَّابِرِينَ (١٤٦) سوره‌ی آل عمران

و بسی پیامبران که خداپرستان بسیاری در کنارشان نبرد کردند و از هر رنجی که در ره خدا دیدند سست و زبون و درمانده نشدندو خدا صابران را دوست دارد.

وَمَا كَانَ قَوْلَهُمْ إِلا أَنْ قَالُوا رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَإِسْرَافَنَا فِي أَمْرِنَا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ (١٤٧)

و گفتارشان جز این نبود که می گفتند: پروردگارا! گناهانمان را بیامرز و از زیاده روی ما در کارمان درگذر و قدم هایمان را استوار دار و ما را بر گروه کافران پیروز گردان

طرح آیه آیه معرفت (آیاتی از جزء سوم قرآن کریم)

 يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِمَّا رَزَقْنَاكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ يَوْمٌ لا بَيْعٌ فِيهِ وَلا خُلَّةٌ وَلا شَفَاعَةٌ وَالْكَافِرُونَ هُمُ الظَّالِمُونَ (٢٥٤) سوره‌ی بقره

ای کسانیکه ایمان آورده اید انفاق کنید یش از آنکه روزی فرا رسد که در آن نه داد و ستدی هست و نه دوستی و نه شفاعتی و (بدانید که) کافران ، هم ایشان ستمگرانند.

-----------------------------------------------------------

 يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُبْطِلُوا صَدَقَاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَالأذَى كَالَّذِي يُنْفِقُ مَالَهُ رِئَاءَ النَّاسِ وَلا يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ... (٢٦٤) سوره‌ی بقره

ای مومنان! صدقات خود را با منت و آزار باطل نکند مانند کسی که برای ریا و نمایاندن به مردم مالش را انفاق می کند و به خدا و رستاخیز ایمان ندارد...

-----------------------------------------------------------

الشَّيْطَانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَيَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشَاءِ وَاللَّهُ يَعِدُكُمْ مَغْفِرَةً مِنْهُ وَفَضْلا وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ (٢٦٨) سوره‌ی بقره

شیطان شما را از تهیدستی می ترساند و به زشتی وا می دارد و خدا به شما آمرزش و بخشش خود را وعده می دهد و او وسعت بخش داناست.

-----------------------------------------------------------

إِنْ تُبْدُوا الصَّدَقَاتِ فَنِعِمَّا هِيَ وَإِنْ تُخْفُوهَا وَتُؤْتُوهَا الْفُقَرَاءَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَيُكَفِّرُ عَنْكُمْ مِنْ سَيِّئَاتِكُمْ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ (٢٧١)  سوره‌ی بقره

اگر صدقه ها را اشکار کنید این کار خوبی است و اگر نهانش بدارید و به تهیدستان بدهید این برای شما بهتر است و از گناهان شما را می زداید و خدا از آنچه می کنید آگاه است.

-----------------------------------------------------------

وَإِنْ كَانَ ذُو عُسْرَةٍ فَنَظِرَةٌ إِلَى مَيْسَرَةٍ وَأَنْ تَصَدَّقُوا خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ (٢٨٠)  سوره‌ی بقره

و اگر ) بدهکار) تنگدست شود پس مهلتی باید تا گشایشی یابد و اینکه صدقه بدهید برایتان بهتر است اگر می دانستید.

-----------------------------------------------------------

قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ (٣١) سوره‌ی آل عمران

بگو اگر خدا را دوست دارید از من پیروی کنید  تا خدا نیز دوستتان بدارد و گناهانتان را بیامرزد و خدا آمرزنده ی مهربان است

طرح آیه آیه معرفت (آیاتی از جزء دوم قرآن کریم)

فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ وَاشْكُرُوا لِي وَلا تَكْفُرُونِ (١٥٢) سوره‌ی بقره

پس مرا یاد کنید تا شما را یاد کنم و برای من سپاس گذاری کنید و ناسپاسی ام نکنید.

-----------------------------------------------------------

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلاةِ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ (١٥٣) سوره‌ی بقره

ای کسانی که ایمان آورده اید از صبر و نماز کمک بگیرید که خداوند با صابران است.

-----------------------------------------------------------

وَلا تَقُولُوا لِمَنْ يُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتٌ بَلْ أَحْيَاءٌ وَلَكِنْ لا تَشْعُرُونَ (١٥٤) سوره‌ی بقره

و به کشتگان راه خدا مرده نگویید بلکه زنده اند ولی شما درک نمی کنید.

-----------------------------------------------------------

وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ الأمْوَالِ وَالأنْفُسِ وَالثَّمَرَاتِ وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ (١٥٥) سوره‌ی بقره

و البته حتما شما را به چیزی از ترس و گرسنگی و زیان مالی و جانی و کاهش محصولات می ازماییم و صابران را نومید ده ...

-----------------------------------------------------------

وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي وَلْيُؤْمِنُوا بِي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ (١٨٦) سوره‌ی بقره

و چون بندگان من از تو درباره ی من بپرسند همانا من ( به آنها ) نزدیکم و دعای دعا کننده را پاسخ می دهم پس انها نیز دعوت مرا اجابت کنند و به من ایمان بیاورند باشد که راه یابند.

-----------------------------------------------------------

أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَلَمَّا يَأْتِكُمْ مَثَلُ الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِكُمْ مَسَّتْهُمُ الْبَأْسَاءُ وَالضَّرَّاءُ وَزُلْزِلُوا حَتَّى يَقُولَ الرَّسُولُ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ مَتَى نَصْرُ اللَّهِ أَلا إِنَّ نَصْرَ اللَّهِ قَرِيبٌ (٢١٤)

آیا پنداشتید که داخل بهشت می شوید در حالیکه هنوز سرگذشت انها که پیش از شما گذشتند به سراغ شما نیامده است؟ به آنها سختی و زیان رسید  و به تزلزل افتادند تا آنجا که یامبر و یارانش گفتند یاری خدا کی فرا می رسد؟ آگاه باشید که یاری خدا نزدیک است.

طرح آیه آیه معرفت (آیاتی از  جزء اول قرآن کریم)

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيم

الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ (٢) الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ (٣) مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ (٤) إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ (٥) اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ (٦) صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلا الضَّالِّينَ (٧)

-----------------------------------------------------------

أَتَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَتَنْسَوْنَ أَنْفُسَكُمْ وَأَنْتُمْ تَتْلُونَ الْكِتَابَ أَفَلا تَعْقِلُونَ(۴۴)  سوره ی بقره

آیا مردم را به نیکی فرمان می دهید و خود را فراموش می کنید با اینکه شما کتاب آسمانی را تلاوت می کنید ؟ پس چرا نمی اندیشید؟

-----------------------------------------------------------

بَلَى مَنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ فَلَهُ أَجْرُهُ عِنْدَ رَبِّهِ وَلا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلا هُمْ يَحْزَنُونَ (١١٢) سوره بقره

آری هرکس خود را (با تمام وجود) تسلیم خدا کند و نیکوکار باشد پاداش او نزد پروردگارش (محفوظ) است و نه خوفی بر آنان است و نه اندوهگین می شوند.

بسم الله الرحمن الرحیم

اكنون بد نيست نمونه‏اى از تدبر و فهميدن قرآن بيان كنيم تا براى كسانى كه مى‏خواهند به اين امر بپردازند، مفيد باشد:

مثلا وقتى انسان در سوره واقعه مى‏خواند:أ فرأيتم الماء الّذي تشربون( واقعه/ 68) آيا آبى را كه مى‏آشاميد، ديديد؟ مى‏تواند فكر خود را محدود به مزه آب نكند و درباره مطالب مختلفى پيرامون آن بينديشد. از جمله درباره بوجود آمدن تمام اشياء از آن بينديشد.

مثلا فكر كند كه آب چگونه در اشكال گوناگون دانه، گياه، حيوان و انسان يافت مى‏شود. آنگاه درباره اجزاى انسان فكر كند، اجزاى ظاهرى مانند گوشت و استخوان و... چشم و گوش و... نيروها و اخلاق عالى و اخلاق رذيله و آثار آن در دنيا و آخرت، تا نوبت به تفكر درباره مراتب عقلهاى خود رسيده و در مورد عقل مستفاد فكر كند و ببيند كه گويا عالم مستقلى در مقابل اين عالم است و گويا عالم كوچكى است و حتى آن را عالم بزرگى ببيند. آنگاه در تفكر خود به مبدأ آب باز گشته و همانگونه كه در قرآن است، بفهمد آب از آثار رحمت خداوند بوده و نيز بفهمد كه رحمت از صفات خداوند است. و بدين ترتيب آب را نعمتى از نعمتهاى خداوند بداند.

اين نوع از تدبر از چيزيهايى است كه علم مكاشفه با آن آغاز مى‏شود و اگر كسى كه تدبر مى‏كند، فكر خود را غرق در اين مطلب كند شايد چيزى ببيند كه اين فرمايش امام صادق عليه السّلام: «چيزى نديدم، مگر اين كه قبل و همراه و بعد از او خداوند را ديدم.» را تصديق نمايد.

و اگر خواننده قرآن در اين موارد نيز تدبر نمايد قرآن را بهتر خواهد فهميد:

الف) انديشيدن درباره حالات پيامبران كه با توجه به نزديكى آنان به خداوند و داشتن مقام بالايى نزد او چرا اين همه گرفتار بلاها و مصيبت‏ها بودند، مصيبتهايى مانند فقر، بيمارى و اذيت مردم از قبيل دروغگو خواندن، تهمت، دشنام، كتك زدن و كشتن. و فكر كند كه خدا چگونه آنان را با بلاها و محنت‏ها تربيت نمود تا جايى كه سرور پيامبران صلّى اللّه عليه و آله و سلّم با اين كه حبيب خدا بود، فرمود: « ما اوذی نبی مثل ما اذیت» «هيچ پيامبرى مانند من اذيّت نشد.» و درباره هر كدام از اين مطالب بينديش تا موارد زير را از آن بفهمى.

1) بزرگى خداوند متعال را از آن بفهمى، از اين جهت كه امثال اين بزرگان تحت سيطره قدرت و حكمت او بودند. و او هرچه بخواهد انجام مى‏دهد و كسى نمى‏تواند از كارهاى او سؤال كند.

2 ) متوقع نباشى كه بايد در مقابل طاعاتى كه دارى خداوند نيز امور را طبق اراده تو درآورد.

3 )هنگامى كه تو را در دنيا مبتلا به فقر و خوارى يا ساير بلاها مى‏كند، از فضل او مأيوس نشوى و همیشه به کرم او امیدوار باشی

4) هيچ مؤمنى را بخاطر بلاهايى كه به او رسيده شماتت نكن.

5) هيچ مؤمنى را بخاطر ذلت و فقرى كه در دنيا دارد، تحقير نكن، شايد خداوند او را بجهت بزرگواريش مبتلا كرده است.

6 )پستى دنيا را نزد خدا ببين. خود نيز آن را بزرگ ندانسته و كوچك شمار. و بخاطر از دست دادن آن غصه نخور.

7) رو آوردن دنيا را علامت دور شدن از خدا و پشت كردن آن را علامت صالح بودن خود بدان، همانگونه كه به حضرت موسى عليه السّلام وحى شد: «اگر فقر آمد، بگو: آفرين بر نشان صالحين و هنگامى كه غنا آمد، بگو: گناهى است كه مجازات آن زود آمد».

ب) يكى ديگر از چيزهايى كه براى فهم قرآن مفيد است، انديشيدن درباره مجازات و حدود و تعزيراتى است كه براى گناهان وضع شده است:

مثلا بريدن دست بخاطر دزديدن ربع دينار كه يكى از احكام الهى است، ترس بزرگى براى عاقل بوجود مى‏آورد از اين جهت كه او هر روز گناهان قلبى و بدنى زيادى مرتكب مى‏شود. و اگر مجازات ربع دينار چنين باشد مجازات او با اين بار سنگين چه خواهد بود.

ج) انديشيدن درباره اعمال و مجازات امتهايى است كه نابود شده‏اند:

نيز از اين جمله است. حضرت عيسى (على نبينا و آله و عليه السلام) از عمل كسانى كه گرفتار نزول عذاب شده بودند سؤال كردند، و خود جواب دادند «آنان دنيا را باندازه بچه‏اى كه مادرش را دوست مى‏دارد، دوست داشتند. و با ترس اندكى از اهل گناه فرمانبردارى مى‏كردند. داراى آرزوهاى طولانى بوده و لهو و لعب آنان را غافل كرده بود.

از يكى از آنان سؤال كرد: چگونه هلاك شده و عذاب مى‏شويد؟ گفت: شب با سلامتى خوابيديم ولى صبح در «هاويه» بوديم. پرسيد: هاويه چيست؟ گفت: كوهى آتشين است كه تا روز قيامت بر ما افروخته مى‏شود.

پرسيد: چه گفتيد و چه جوابى شنيديد؟ گفت: گفتيم: ما را به دنيا برگردان تا در آن زهد پيشه كنيم، جواب شنيديم: دروغ مى‏گوييد.

فرمود: چرا دیگری غیر تو از بین آنها با من سخن نمی گوید؟ گفت: روح اللّه فرشتگانى خشن و نيرومند بر دهان آنها دهنه‏اى آتشين زده‏اند، من در ميان آنان بوده ولى از آنان نبودم، وقتى عذاب نازل شد، من را نيز در برگرفت، و اكنون با تار موئى به كناره جهنم آويزانم، نمى‏دانم در آن مى‏افتم يا از آن نجات مى‏يابم.

و درباره گناه «اصحاب سبت» و عذابشان كه در ابتدا تبديل به ميمون و خوك شده و سپس هلاك گرديدند، فكر كن. آنگاه به اعمال خود بينديش، آيا مطمئنى كه عمل تو مانند اعمال آنها نباشد؟

امثال اين تفكرات نمى‏گذاشت كه صالحين و اوليا با اطمينان بخوابند و مى‏گفتند: كسى كه از شبيخون مى‏ترسد چگونه مى‏خوابد و صورت خود را هر روز چندين بار بررسى مى‏كردند كه ببينند آيا از ستم گناهان سياه شده يا به حال خود باقى است؟

المراقبات/میرزا جواد ملکی تبریزی

 بسم الله الرحمن الرحیم

مؤمنان راستین و پرهیزكاران واقعی، تلاوت را با تدبر همراه نموده و بدین سان از سفره رنگین الهی بهره مند می شوند.

حضرت علی«ع» اشتیاق آنان را چنین توصیف می فرماید:«پرهیزكاران در شب برپا ایستاده مشغول نمازند، قرآن را جزء جزء و با تفكر و اندیشه می خوانند، با قرآن جان خود را محزون و داروی درد خود را می یابند و هرگاه به آیه ای می رسند كه ترس از خدا در آن باشد، گوش دل به آن می سپارند، و گویا صدای برهم خوردن شعله های آتش، در گوششان طنین افكن است.( نهج البلاغه، ترجمه محمد دشتی، ص .403)

قرآن كتاب تدبر است و اكتفا به تلاوت بدون تدبر، نمی تواند انسان را به اهداف قرآن رهنمون شود. دست یابی به گوهرهای ناب و ارزشمند اقیانوس، بدون غواصی و اندیشه ورزی ممكن نیست. اساساً قرآن كریم برای تدبر نازل شده است: «كتب انزلنه الیك مبرك لیدبروا ءایته؛(ص/29) این كتابی است پربركت كه بر تو نازل كرده ایم تا در آیات آن تدبر كنند.»

تدبر و اندیشه در آیات قرآن راه شناخت و زمینه درك مفاهیم كتاب خدا را فراهم می سازد قرآن كریم به گونه ای نازل شده است كه همگان بتوانند در آن تدبر نموده و از آن بهره مند شوند. «و لقد یسرنا القرءان للذكر فهل من مدكر؛ (قمر/ 22) ما قرآن را برای تذكر، آسان ساختیم آیا كسی هست كه متذكر شود؟!»

قرآن، كسانی را كه در آیات خدا تدبر نمی كنند مورد سرزنش قرار داده و می فرماید: «افلا یتدبرون القرءان ام علی قلوب اقفالها؛ (محمد/23) آیا آن ها در قرآن تدبر نمی كنند، یا بر دلهایشان قفل نهاده شده است؟!»

بسم الله الرحمن الرحیم

می گفت: هر ساخته ای که خلق میشه، اگه یه خورده پیچیده باشه ، سازنده اش براش کاتالوگ می نویسه و باهاش می فرسته.

می گفت: انسان از همه پیچیده تره و سازنده اش از همه حکیم تر 

می گفت: کاتالوگ انسان « قرآن کریم » است. که خیلی خوب بیان کرده اگه چه کار کنه این انسان می تونه ظرفیت های بالقوه اش رو به بهترین وجهی بالفعل کنه بشه خلیفة الله، بشه خلیل الله، بشه حبیب الله

 و چه کارها براش خطرناکه، خرابش می کنه می شه « لفی خسر »، می شه «کمثل الحمار»، میشه «کمثل الانعام بل هم اضل».

می گفت چهارده معصوم نمونه های برترند همان هایی که قرآن کریم را خواندند و عمل کردند و شدند آنچه برایش آفریده شدند.

می گفت چهارده معصوم علیهم السلام قرآن ناطقند، قرآن عملی هستند، راه نجاتند...

می گفت: حریص ترین و عاشقترین انسان ها به هدایت ما، خودش (ص) فرمود: : اِنّى تارِكٌ فيكُمُ الثَّقْلَيْنْ ما اِنْ تمسكتُم بِهِما لَنْ تَضِلّوا بَعْدى كتابَ اللّهِ وَعِتْرَتى اَهْلَ بَيْتى ...